Een hogere vraag kan verborgen risico’s voor de retail meebrengen

De verstoringen in de supply chain waarmee retailers te maken hebben, verdwijnen niet wanneer de coronapandemie voorbij is. Ze kunnen zelfs nog erger worden door vertraagde effecten in de supply chains als gevolg van ‘paniekaankopen’ en het massaal hamsteren van producten.

In de weken voor de nationale lockdownmaatregelen in heel Europa zagen veel retailers hun voorraden van basisproducten zoals toiletpapier of houdbare levensmiddelen opraken, en velen slaagden er niet in hun rekken opnieuw te vullen.

Gedragsdeskundigen zeggen dat het hamsteren van producten waarvan we rationeel weten dat er geen tekort aan zal komen, zoals toiletpapier, niets meer is dan een psychologisch mechanisme waardoor consumenten zich veilig en in controle voelen, omdat het risico wegvalt dat een product opraakt.

Supply chain-experts voorspellen dat dit gedrag, dat tot een tijdelijk hoge vraag leidt, de supply chain van veel producten de komende maanden zal beïnvloeden, tot ver na de coronacrisis. Consumenten zullen tijdens de crisis immers niet méér van deze goederen verbruiken, waardoor ze ze op korte termijn niet meer zullen kopen en de vraag dus daalt.

“Er zijn geen tekenen dat de aanvoer van deze producten op korte termijn verstoord zal raken. Evenmin zal het verbruik van toiletpapier toenemen door de coronasymptomen. Op het aanleggen van voorraden zal daarom een daling van de vraag volgen.”

Robert Boute, Professor Supply Chain Management Vlerick Business School and KU Leuven

Supply chain managers verliezen het zicht op het werkelijke consumentengedrag naarmate ze verder van het verkooppunt verwijderd zijn, en reageren op veranderingen in de vraag met schommelingen in de voorraad. Het voorspellen van de vraag kan de behoeften van klanten uitvergroten, waardoor er hogerop in de supply chain meer bestellingen worden geplaatst dan eigenlijk nodig is om aan de vraag te voldoen. Dit fenomeen staat bekend als het ‘bullwhip-effect’, omdat de verstoring van de vraag toeneemt naarmate we verder stroomopwaarts in de supply chain gaan.

Op middellange termijn zullen we een onvoorspelbare vraag zien, zegt Robert Boute. Dat wordt nog verergerd door de beperkingen in de supply chain waarmee veel bedrijven te maken hebben door de nationale lockdowns. Wanneer bedrijven een tekort aan aanvoer voorspellen, hebben ze de neiging de vraag naar materialen kunstmatig op te drijven. In combinatie met de productieverminderingen die we door overheidsmaatregelen zien, leidt dat opnieuw tot verstoorde vraagpatronen en een escalatie van het ‘bullwhip-effect’. De gevolgen op lange termijn kunnen rampzalig zijn.

“De verstoring van het vraagpatroon verergert naarmate we verder stroomopwaarts in de supply chain gaan, tot bij de eindleveranciers. Zij zullen de komende maanden met een zeer onvoorspelbare vraag te maken krijgen.” – Robert Boute, Professor Supply Chain Management Vlerick Business School and KU Leuven

Hoe moeten retailers reageren op een onevenwichtige vraag? Hoewel elke Supply Manager het bullwhip-effect al lang kent, is het bijna onmogelijk om het massagedrag van consumenten te beheersen en hamsteren te voorkomen voordat het te laat is. De oplossing om met dit effect en deze verstoring om te gaan: beheer je supply chain en je vraagvoorspelling zorgvuldig. Moderne systemen voor supply management, warehousing en leveringsoptimalisatie kunnen inzichten en waardevolle analyses genereren om knelpunten in de vraag te detecteren. Zo kunnen retailers ordervolumes snel herverdelen en de impact van hamsteren beperken. Zicht hebben op de vraag en het gedrag van consumenten en op het marktperspectief is niet eenvoudig in een uitzonderlijke periode als deze, maar het is essentieel om het kader afgestemd te houden op de werkelijke behoeften van de markt.