Zo meet je het succes van je duurzame logistieke initiatieven

Duurzame logistiek is een van de meest urgente thema’s voor retailers en vervoerders vandaag.

Door strengere wetgeving, veranderend consumentengedrag en dringende milieuproblemen is het belangrijker dan ooit om de uitstoot van je last mile op te volgen en te verlagen. Makkelijker gezegd dan gedaan, toch?

In dit artikel bekijken we:

• Uitdagingen bij het meten van uitstoot in groene logistiek

• Wat komt er eigenlijk kijken bij het meten van de uitstoot van je bedrijf?

• Scope 1-uitstoot in de last mile meten en beheren

• Voorbeeldberekening van de uitstoot van een dieselvoertuig

• 3 strategieën om je CO2-voetafdruk in de last mile te verkleinen

Wie ook maar even de krantenkoppen doorneemt, ziet tal van artikels over nieuwe wetgeving en bedrijfsinitiatieven, allemaal met als doel de felbegeerde ‘netto nul’-uitstoot te bereiken. Nog maar enkele weken geleden werd het nieuws gedomineerd door COP26.

Hoewel de grootste economieën ter wereld een consensus bereikten over belangrijke acties om het Akkoord van Parijs uit te voeren, werd er fel gedebatteerd over de vraag of die acties ver genoeg gaan.

Daardoor zou je kunnen denken dat het terugdringen van de CO2-uitstoot voor veel retail- en logistieke organisaties bovenaan de agenda staat. Zeker na de pandemie en de enorme toename van de vraag naar last-mile-leveringen die ze met zich meebracht. Meer bestelwagens op de weg betekent immers meer uitstoot in de last mile.

Daarom voorspelt het World Economic Forum tegen 2030 een stijging van 78% van de vraag naar leveringen in de 100 grootste steden ter wereld, wat leidt tot 36% meer bestelwagens die de wegen verstoppen. Dat zal op zijn beurt leiden tot 30% meer uitstoot en het verkeer aanzienlijk verergeren.

Toch zegt bijna twee derde (64%) van de bedrijven dat netto-nuldoelstellingen na de pandemie geen hoge prioriteit hebben. Dat blijkt uit een recent rapport van de British Chambers of Commerce. Tegelijk bleek uit hetzelfde rapport dat de helft (49%) van de bedrijven erkent dat hun klanten zich zorgen maken over het milieu en beseft dat ze dat moeten weerspiegelen in hun dagelijkse activiteiten en merkimago.

Wat misschien het meest verrast, is dat het beeld vorig jaar heel anders was. Uit een enquête bij senior duurzaamheidsprofessionals van 102 bedrijven bleek dat slechts 2% vond dat de klimaatcrisis in 2020 geen gevolgen zou hebben voor de duurzaamheidsactiviteiten van hun bedrijf.

Wat is hier dan aan de hand? Waarom die schijnbare ommezwaai, en waarom sturen bedrijven uiteindelijk tegenstrijdige signalen uit als het gaat om hun duurzaamheidsprioriteiten en -inspanningen?

De uitdagingen van groene logistiek meten

Een deel van het probleem is de algemene verwarring over hoe je een duurzaamheidsinitiatief moet meten, en de impact die dat heeft op bedrijven die net met hun netto-nulprojecten van start gaan.

Uit hetzelfde rapport van de British Chambers of Commerce bleek dat momenteel slechts 1 op de 10 bedrijven zijn CO2-voetafdruk meet. Bij grotere bedrijven loopt dat cijfer slechts op tot 26%.

In de logistieke sector, waar de uitstoot bijzonder hoog is door een boom in e-commerce en last-mile-leveringen, is het beeld iets hoopvoller. Volgens een enquête van de Foundation for Future Supply Chain meet en publiceert 57% van de grote vervoerders momenteel gegevens over zijn CO2-uitstoot. Beter, maar nog lang niet goed!

Meeliften op een golf van wetgeving naar duurzamere logistiek

Eerlijk gezegd kunnen bedrijven zich maar beter voorbereiden op een wake-upcall, want overheden wereldwijd praten niet alleen over wetgeving: die staat al voor de deur. In de EU liggen momenteel voorstellen op tafel om de scheepvaart op te nemen in de markt voor emissiehandel. Dat zal de druk op retailers en vervoerders flink opvoeren in de vorm van strenge vervuilingsheffingen die groenere activiteiten moeten stimuleren.

In het Verenigd Koninkrijk heeft de overheid al een nieuw doel wettelijk verankerd om de uitstoot tegen 2035 met 78% te verlagen, iets wat retailers en leveringsbedrijven nu al voelen. En laten we ook de verplichting uit de Sustainable Finance Disclosure Regulation (SFDR) niet vergeten, die de vereiste om uitstoot in de toeleveringsketen bekend te maken enkel vanwege de pandemie heeft uitgesteld tot 2023.

Nieuwe overwegingen rond consumenten en financiering

Alsof de nakende wetgeving nog niet genoeg was, krijg je ook te maken met veranderende verwachtingen van consumenten. Volgens IBM vinden 8 op de 10 mensen duurzaamheid belangrijk bij hun koopgedrag, en is bijna 6 op de 10 bereid zijn gedrag aan te passen om zijn impact op het milieu te verkleinen.

Bedrijven hebben er ook baat bij om hun engagement voor duurzaamheid te tonen: wie zijn volledige klimaatvoetafdruk bekendmaakt, geniet doorgaans tot 10% lagere kapitaalkosten, omdat zo’n bedrijf als betrouwbaar wordt gezien en meer kans heeft om in de toekomst te floreren.

Ook bedrijven die verantwoording moeten afleggen aan investeerders ontsnappen er niet aan. Volgens McKinsey vragen steeds meer investeerders bedrijven om de CO2-voetafdruk van hun toeleveringsketen bekend te maken.

Maar de vraag blijft: hoe kunnen retailers en vervoerders die actief zijn in de last mile deze initiatieven meten, zodat ze met vertrouwen hun duurzaamheidsinspanningen kunnen voortzetten en uiteindelijk aan overheid, investeerders, aandeelhouders en klanten kunnen rapporteren over hun doelstellingen op het vlak van groene logistiek?

Lees ook: 5 snelle manieren om je leveringsdienst duurzamer te maken

Het grotere plaatje van duurzame logistiek berekenen

Het is belangrijk om goed te begrijpen wat er allemaal nodig is om uitstoot en duurzame logistieke initiatieven te meten. In de last mile heeft de brandstof die bestelwagens verbruiken de grootste impact. Maar een van de grootste uitdagingen van groene logistiek is ervoor zorgen dat je ook je indirecte uitstoot in de hele toeleveringsketen in rekening kunt brengen.

Om de verschillende categorieën uitstoot makkelijker te begrijpen, heeft het Greenhouse Gas Protocol (GHG) een reeks wereldwijde normen en vereisten voor de afbakening (scopes) opgesteld.

Er wordt gesproken over Scope 1-, 2- en 3-uitstoot. Scope 3 is het makkelijkst over het hoofd te zien en het moeilijkst te meten. Dat komt doordat deze ‘alle indirecte uitstoot omvat die wordt gegenereerd door middelen die niet in het bezit zijn van of worden beheerd door het bedrijf, maar waarop het bedrijf in zijn waardeketen indirect invloed heeft’.

Het GHG heeft een handig schema gemaakt waarin de verschillende activiteiten per scope worden uitgelegd. Je vindt het hieronder.

Het GHG Protocol definieert ook twee nuttige hoofdmethoden om je CO2-voetafdruk te meten:

1. Meting op basis van uitgaven
2. Meting op basis van activiteiten

Het protocol raadt aan te beginnen met de methode op basis van uitgaven. Daarbij vermenigvuldig je de financiële waarde van een aangekocht goed of een aangekochte dienst met een emissiefactor – de hoeveelheid uitstoot per financiële eenheid – wat een schatting van de geproduceerde uitstoot oplevert.

Van daaruit kun je een van drie wegen inslaan om grip te krijgen op je duurzaamheidsinitiatieven en de uitdagingen van groene logistiek aan te pakken.

1 – Hulp inschakelen

Het GHG Protocol biedt een nuttig kader, maar het in de praktijk doorlopen kan bijzonder ontmoedigend zijn. Daarom zijn er nu gespecialiseerde ‘klimaatconsultants’ die bedrijven gericht advies en ondersteuning bieden. Ze brengen een schat aan kennis, middelen en strategieën mee voor bedrijven die werk willen maken van het meten van hun duurzaamheidsinitiatieven en het aanpakken van hun uitdagingen op het vlak van groene logistiek.

Voor een volledige lijst van consultants die geaccrediteerd zijn door het B Corp Climate Collective, kun je hier terecht. Een van die consultants, Climate Positive Consulting, licht de algemene aanpak toe die bedrijven het best volgen:

“Binnen vier tot zes maanden kunnen de meeste organisaties een eerste versie van een klimaatplan opstellen, met de acties en de domeinen waarvoor meer informatie nodig is. De beste aanpak is een levend plan dat evolueert naarmate je het uitvoert en betere informatie krijgt, zeker bij deze klimaatplannen op lange termijn waarvoor nog niet alle oplossingen bekend zijn.”

Mindful Chef, een in het Verenigd Koninkrijk opgerichte maaltijdbezorger, is een van de bedrijven die ook voor deze aanpak kiezen. Het bedrijf werkte samen met ClimatePartner om zijn CO2-voetafdruk te meten. Daarvoor voerde het een levenscyclusanalyse uit van zes van zijn populairste recepten en mat het de impact van de ingrediënten, het transport, de verwerking, de verpakking, het eindgebruik en het afval.

Emma Detain, Sustainability Manager bij Mindful Chef, legt uit: “De grootste verrassingen zaten in de verschillende CO2-voetafdrukken van ingrediënten. We wisten dat iets als rundvlees hoog zou scoren, maar voedingsmiddelen zoals rijst, paprika’s en zelfs bloemkool kwamen hoger uit dan verwacht. We gebruiken deze resultaten nu om onze reductiestrategie vorm te geven. We beginnen dus met de meest bepalende ingrediënten, zoals onze eiwitbronnen, maar ook met de ingrediënten die we in de grootste volumes aankopen.”

2 – Meten voorbij spreadsheets

Wil je zelf meer de handen uit de mouwen steken bij het meten en opvolgen van je duurzaamheidsinitiatieven? Probeer dan eens gespecialiseerde software. Een volledige lijst vind je op Capterra.

Deze software is uiteraard veel geavanceerder dan de eenvoudige CO2-calculators die je online vindt. Maar ze is ook bestand tegen een strengere toetsing, mochten investeerders en aandeelhouders je onder de loep nemen.

Een van die oplossingen is ‘Footprint Manager’ van de Carbon Trust. Het biedt bedrijven een flexibel platform voor CO2-monitoring en -rapportage, waarmee ze deze processen kunnen centraliseren en zelfs kunnen koppelen aan SAP- en ERP-systemen om tijd te besparen en manuele gegevensinvoer te vermijden. Het is speciaal ontwikkeld voor rapportage volgens het GHG Protocol en de Carbon Trust-standaard, zodat bedrijven er gerust op kunnen zijn dat het volledig voldoet aan de rapportagenormen en wettelijke kaders.

Daarnaast is er de koolstofboekhoudingsengine van Normative, die duizenden datapunten verzamelt en de uitstoot van je toeleveringsketen in enkele seconden berekent. Je kunt zelfs activiteitsgegevens van je grootste uitstoters invoeren om je profiel verder te verfijnen en de modellen op basis van uitgaven en activiteiten te genereren die we eerder vermeldden.

3 – Scope 1-uitstoot in de last mile meten en beheren

Laten we kijken naar de directe acties die onder Scope 1 van het GHG vallen en die specifiek toepassen op de last mile.

Een van de belangrijkste factoren is hier het brandstofverbruik van je vloot. Ook de uitstoot van leveringen door vervoerders in je leveringsnetwerk moet je in rekening brengen, want die vormt een belangrijk deel van je downstream Scope 3-uitstoot.

Hier volgt een kort overzicht van hoe je de CO2-uitstoot van het brandstofverbruik van een van je voertuigen kunt berekenen.

Voorbeeldberekening van de uitstoot van een dieselvoertuig

1. 86,2% van diesel bestaat uit koolstof
2. 1 liter diesel weegt 835 g
3. Er is 1920 g zuurstof nodig om 1 liter diesel te verbranden tot CO2.

(835 * 0,862) + 1920 = 2640 g CO2/liter

Een gemiddeld verbruik van 5 liter diesel per 100 km geeft:

(5 * 2640) / 100 = 132 g CO2/km

Meer hierover en vergelijkbare berekeningen voor benzine, lpg en cng vind je hier.

Het proces automatiseren

De uitstoot van elk van je voertuigen manueel berekenen en opvolgen kan een omslachtig proces zijn.

Met gespecialiseerde transportbeheersoftware voor de last mile kun je een groot deel van het proces automatiseren.

Dat kan bijvoorbeeld met Eco Driving, het nieuwe dashboard dat we ontwikkelen en waarmee je de uitstoot van je leveringsactiviteiten eenvoudig kunt opvolgen voor je eigen interne vloot.

En voor die van alle vervoerders die je in het Urbantz-platform integreert.

Het is ontworpen om de uitstoot van elk pakket, elke route, elke chauffeur, elke vloot en elke vervoerder op te volgen. Met de handige visualisaties en analyses zie je waar je uitstoot in de last mile vandaan komt en kun je onderbouwde beslissingen nemen om je CO2-uitstoot te verminderen.

Leveringsroutes optimaliseren voor duurzaamheid

De kracht van ons platform is dat je vervolgens de toewijzing van toekomstige leveringen en de routeplanning eenvoudig kunt optimaliseren zodat de meest energiezuinige voertuigen en vervoerders de voorkeur krijgen, zonder enig manueel werk.

Je hoeft alleen regels in te stellen zodat het algoritme weet dat het moet optimaliseren voor de laagst mogelijke CO2-uitstoot, en je ziet je CO2-voetafdruk meteen fors dalen.

Daarnaast helpt Urbantz je om meer leveringen bij de eerste poging te laten slagen dankzij realtime communicatie tussen dispatchers, chauffeurs en ontvangers, wat de CO2-voetafdruk van je activiteiten nog verder verlaagt.

En met de functionaliteit voor slimme planning die we momenteel bouwen, kun je straffe dingen doen om je uitstoot in de last mile te verlagen nog voordat een pakket in een bestelwagen is geladen.

Kort gezegd kun je er realtime informatie mee tonen over beschikbare leveringsslots in je e-commerce- of orderbeheersysteem. Een speciaal ontwikkeld algoritme kan de slots vervolgens rangschikken op basis van hun impact op het milieu.

Heb je op donderdag tussen 10 en 12 uur al een bevestigde levering in de buurt? Dan kun je consumenten naar dat slot sturen, want een hogere dropdichtheid betekent een groenere leveringsroute.

Dat noemen we nog eens een duurzaam logistiek initiatief!

Ontdek hier meer over onze roadmap voor duurzaamheidsfuncties

Of zie deze functies in actie met een gratis on-demand demo van Urbantz